Հաճախ աշխատանքի հասանելիության մասին խոսելիս կենտրոնանում ենք միայն աշխատատեղերի թվի վրա։ Սակայն իրականում արժանապատիվ աշխատանքը սկսվում է շատ ավելի վաղ՝ տեղեկացվածությունից, ինքնավստահությունից, սեփական ձայնը լսելի դարձնելու կարողությունից և հնարավորությունները ճանաչելուց։

Այս գաղափարն էր ընկած «Փախստակաների սոցիալ-տնտեսական ինտեգրումը Հայաստանում» (SEIRA) ծրագրի շրջանակում Սյունիքի մարզում կազմակերպված «Հասանելի ծառայություններ և արժանապատիվ աշխատանքային գործունեություն» թեմայով հանդիպում-քննարկումների հիմքում, որտեղ մասնակիցների հետ միասին անդրադարձանք ոչ միայն սոցիալական ծառայությունների հասանելիությանը, այլև այն գործոններին, որոնք ձևավորում են մարդու տնտեսական և սոցիալական ներառվածությունը։

Քննարկումների ընթացքում մասնակիցները ծանոթացան պետական և համայնքային սոցիալական ծառայություններին, արժանապատիվ և ապահով աշխատանքի սկզբունքներին, ինչպես նաև ինքնազբաղվածության և ձեռնարկատիրության հնարավորություններին։ Սակայն հանդիպումների առանցքային արժեքը միայն տեղեկատվության փոխանցումը չէր։

Հատուկ մշակված ինտերակտիվ մեթոդաբանության միջոցով իրականացվեցին ֆոկուս խմբային քննարկումներ, ինքնաանդրադարձի (self-reflection) վարժություններ, հաղորդակցման ինքնավստահության ինքնագնահատում և խմբային վերլուծություն։ Այս մոտեցումը հնարավորություն տվեց ոչ միայն բացահայտել մասնակիցների առջև ծառացած խոչընդոտները, այլև հասկանալ դրանց խորքային պատճառները՝ սկսած սոցիալական կարծրատիպերից մինչև սեփական կարողությունների նկատմամբ անվստահությունը։

Քննարկումների կարևոր ուղղություններից էր նաև չվարձատրվող տնային աշխատանքի և վճարովի աշխատանքի միջև փոխհարաբերության վերլուծությունը։ Այս թեման հատկապես կարևոր է, քանի որ տնտեսական մասնակցությունը գնահատելիս հաճախ անտեսվում է այն հսկայական չվարձատրվող աշխատանքը, որը կատարում են բազմաթիվ մարդիկ, հատկապես կանայք։ Այդ աշխատանքի ճանաչումն ու արժևորումը կարևոր նախապայման է ավելի ներառական և արդար աշխատաշուկայի ձևավորման համար։

Օրվա երկրորդ հատվածում մասնակիցներն աշխատեցին բիզնես գաղափարների գեներացման, հնարավորությունների բացահայտման և խմբային համագործակցության վրա։ Այստեղ շեշտը դրվեց ոչ միայն գաղափար ստեղծելու, այլև խնդիրները հնարավորությունների վերածելու մտածողության զարգացման վրա՝ որպես կայուն տնտեսական ակտիվության հիմք։

Այսպիսի հանդիպումները ցույց են տալիս, որ կայուն զբաղվածությունը միայն աշխատատեղերի ստեղծման մասին չէ։ Այն մարդկանց կարողությունների զարգացման, ինքնավստահության ամրապնդման, տեղեկացված որոշումների կայացման և համայնքներում սոցիալական կապիտալի ձևավորման գործընթաց է։

Երբ մարդիկ սկսում են ավելի վստահ արտահայտել իրենց տեսակետները, հասկանալ իրենց իրավունքները, ճանաչել առկա ծառայություններն ու տեսնել սեփական տնտեսական ներուժը, ձևավորվում է ոչ միայն ավելի պատրաստ աշխատուժ, այլև ավելի դիմակայուն և ներառական համայնք։

Ի վերջո, արժանապատիվ աշխատանքը միայն տնտեսական կատեգորիա չէ․ այն մարդու արժանապատվության, ինքնուրույնության, մասնակցության և զարգացման հնարավորությունների մասին է։

SEIRA ծրագիրը ֆինանսավորվում է Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալության կողմից և իրականացվում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի և ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի կողմից։

Հայաստանում Հարավամերիկյան ցեց (Tuta absoluta) վնասատուի տարածման աճող ռիսկերը պահանջում են արագ արձագանք և արդյունավետ կանխարգելիչ միջոցառումների կիրառում։ Հենց այս նպատակով IADAAM ծրագրի շրջանակում կազմակերպվել է տեսական և գործնական դասընթացների շարք, որի նպատակն է բարձրացնել ֆերմերների և ոլորտի մասնագետների իրազեկվածությունն ու կարողությունները՝ վնասատուի վաղ հայտնաբերման, մշտադիտարկման և արդյունավետ կառավարման ուղղությամբ։

Մայիսի 25-ին Վեդիում, ինչպես նաև մայիսի 27-ին և 29-ին Արարատ քաղաքում հաջողությամբ իրականացվեցին «Հարավամերիկյան ցեց վնասատուի դեմ պայքարի միջոցառումների իրականացում» թեմայով տեսական և գործնական դասընթացները, որոնք կազմակերպվել էին Corner Business Platform-ի կողմից՝ «Ոռոգվող գյուղատնտեսության զարգացումը Արարատի և Արմավիրի մարզերում» (IADAAM) ծրագրի շրջանակում։

Դասընթացների ընթացքում մասնակիցները ծանոթացան՝

🔹 Հարավամերիկյան ցեցի կենսաբանական առանձնահատկություններին, զարգացման փուլերին և տարածման ռիսկերին,

🔹 Վնասատուի վաղ հայտնաբերման, մշտադիտարկման և կանխարգելման արդյունավետ մեթոդներին,

🔹 Ֆերոմոնային թակարդների կիրառման գործնական մոտեցումներին,

🔹 Բույսերի պաշտպանության ինտեգրված միջոցառումներին և ոլորտում կիրառվող լավագույն փորձին։

Դասընթացի գործնական հատվածում իրականացվեցին դաշտային այցելություններ, ֆերոմոնային թակարդների ցուցադրական տեղադրումներ և մասնակիցների հետ փորձի փոխանակում՝ տեղում առկա խնդիրների և հնարավոր լուծումների քննարկմամբ։

«Հայաստան – Ոռոգվող գյուղատնտեսության զարգացումը Արարատի և Արմավիրի մարզերում» (IADAAM) ծրագիրը, որը ֆինանսավորվում է Եվրոպական միության կողմից (ԵՄ) և իրականացվում Զարգացման ֆրանսիական գործակալության (ԶՖԳ) աջակցությամբ, նպատակ ունի վերափոխել ոռոգվող գյուղատնտեսությունը Հայաստանում։

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից իրականացվող ծրագրի տեխնիկական աջակցության բաղադրիչն իրականացվում է «Ագրո քընսալթինգ Եվրոփ»-ի, «Ավենյու քընսալթինգ գրուպ»-ի, «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի և «3 ԱՐ Ստրատեգիա» ՍՊԸ մասնակցությամբ կոնսորցիումի կողմից՝ գյուղատնտեսական քաղաքականության ամրապնդման և ոլորտային բարեփոխումների առաջխաղացման նպատակով: