Uncategorized

ՄԱՎԵՏԱ Ժամանակակից ջերմատնային տնտեսություն․ գիտելիքից՝ գործնական հմտություն

Սեպտեմբերի 10-11-ին Գյումրիում ՄԱՎԵՏԱ ծրագրի շրջանակում անցկացվեց երկօրյա դասընթաց-աշխատաժողով՝ «Ժամանակակից ջերմատնային տնտեսության կազմակերպում, շահագործում և կառավարում» թեմայով։
Դասընթացին մասնակցեցին «Ջերմատնային տնտեսություն» մասնագիտության դուալ կրթություն իրականացնող ՄԱՎԵՏԱ ՄԿՈւ հաստատությունների դասավանդողներ և գործընկերներ։
  • Մասնակիցները խորացրին իրենց գիտելիքները՝
  • ժամանակակից ջերմատների կառուցվածքի և շահագործման,
  • հիդրոպոնիկ մշակության,
  • միկրոկլիմայի կառավարման,
  • բույսերի պաշտպանության ժամանակակից մեթոդների,
  • տվյալների հավաքագրման և վերլուծության վերաբերյալ։
Տեսական գիտելիքները լրացվեցին գործնական փորձով․ մասնակիցներն այցելեցին Արթիկ համայնքում գործող «GreenFood» ելակի բարձր տեխնոլոգիական ջերմատուն, որտեղ տեղում ծանոթացան ավտոմատ կառավարման համակարգերին, հիդրոպոնիկ մշակությանը,  մշակաբույսերի խնամքին և հետբերքահավաքային գործընթացների կառավարմանը։
Դասընթացը ևս մեկ քայլ էր ՄԿՈւ դասավանդողների մասնագիտական կարողությունների զարգացման և աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան ժամանակակից, գործնական և տեխնոլոգիապես հագեցած կրթության խթանման ուղղությամբ։
ՄԱՎԵՏԱ ծրագիրը ֆինանսավորվում է Գերմանիայի տնտեսական համագործակցության և զարգացման նախարարության (BMZ), Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալության (SDC), Ավստրիական զարգացման գործակալության (ADA) և Հայաստանի կառավարության կողմից։

Ծրագիրն իրականացնող գործընկերներն են Գերմանական միջազգային համագործակցության ընկերությունը (GIZ), Ռազմավարական զարգացման գործակալությունը և Բեռնի կիրառական գիտությունների համալսարանի (HAFL) գյուղատնտեսական, անտառային և պարենային գիտությունների դպրոցը:

INLIMA Ժամանակակից անասնաբուծությունը սկսվում է գիտելիքից, տեխնոլոգիայից և ճիշտ կառավարվող վերարտադրությունից

INLIMA ծրագրի շրջանակում՝ կենդանիների արհեստական սերմնավորման վերաբերյալ իրազեկման նախաձեռնության ներքո, անցկացվեց «Նիդերլանդների փորձը տավարաբուծության և ԽԵԿ-ի վերարտադրողականության կառավարման գործում» թեմայով մասնագիտական դասընթացը։
Դասընթացը հարթակ էր, որտեղ գիտությունը, միջազգային փորձը և դաշտային պրակտիկան հանդիպեցին մեկ լսարանում։
Մասնակիցների թվում էին՝
🔹 Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի անասնաբուժության մասնագիտության ուսանողները,
🔹 «ՄԱՎԵՏԱ» ծրագրի աշկերտները՝ Ա. Քոչինյանի անվան քոլեջի անասնաբուժության մասնագիտությունից,
🔹 Անասնաբույժների ազգային ասոցիացիայի ներկայացուցիչները,
🔹 ՀԱԱՀ պրոֆեսորադասախոսական կազմը,
🔹 և հատկապես կարևոր՝ գործող կին անասնաբույժները, ովքեր իրենց ամենօրյա աշխատանքում անմիջականորեն կիրառում են ոլորտի գիտելիքն ու փորձը։
PUM-ի փորձագետ Dr. Jan Muskens-ի կողմից անցկացված դասընթացը ներկայացրեց Նիդերլանդներում կիրառվող մոտեցումները՝ տավարաբուծության կառավարման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման, գիտության և գործնական աշխատանքի համադրման, անասնաբուժական ծառայությունների, ինչպես նաև հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման ուղղություններով։
Սակայն նման դասընթացների արժեքը միայն նոր գիտելիք ստանալը չէ։ Այն նաև փորձի փոխանցման շղթա է՝ ապագա մասնագետներից մինչև ոլորտում այսօր աշխատող անասնաբույժներ, որը կարող է նպաստել ավելի արդյունավետ, տեխնոլոգիապես զարգացած և եկամտաբեր անասնապահության ձևավորմանը Հայաստանում։
Գիտելիքը փոխանցվում է։ Փորձը կիրառվում է։ Իսկ փոփոխությունը սկսվում է հենց այստեղ
«Նորարարական անասնապահություն․ կենդանիների նախրաքաշ, բուծում և շուկաներ» (INLIMA) ծրագիրն իրականացվում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի կողմից՝ Ավստրիական զարգացման և համագործակցության ծրագրային միավոր Ավստրիական զարգացման գործակալության ֆինանսավորմամբ:
Uncategorized

INLIMA Գենետիկական ներուժի բարելավումը՝ ժամանակակից անասնապահության զարգացման կարևոր ուղղություն

«Նորարարական անասնապահություն․ կենդանիների նախրաքաշ, բուծում և շուկաներ» (INLIMA) ծրագրի շրջանակում կազմակերպված ուսումնական այցի ընթացքում ոլորտի ներկայացուցիչներն այցելեցին FIH Association-ի հետ համագործակցող ֆերմա և Euro Genetic արհեստական սերմնավորման կենտրոն։

Ուսումնական այցին մասնակցեցին անասնապահության ոլորտում գործող մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչներ, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության անասնաբուծության վարչության մասնագետներ, ինչպես նաև INLIMA ծրագրի թիմի ներկայացուցիչներ՝ հնարավորություն ստեղծելով պետական, մասնավոր և զարգացման ոլորտների մասնագիտական փորձի փոխանակման և համագործակցության ամրապնդման համար։

Euro Genetic կենտրոնում մասնակիցներին ներկայացվեց կենտրոնի գործունեությունը և կիրառվող վերարտադրողական ու բուծական տեխնոլոգիաները։ Մասնավորապես, անդրադարձ կատարվեց ցլերի սերմնահեղուկի հավաքագրման, որակի վերահսկման և պահպանման գործընթացներին, կենտրոնում առկա ցլերի գենետիկական ներուժին և ներկայացված ցեղատեսակներին, ինչպես նաև բուծական կատալոգի կիրառությանը։

Առանձին ներկայացվեց սաղմի տեղափոխման (embryo transfer) տեխնոլոգիան, դրա իրականացման հիմնական փուլերը և բարձրարժեք գենետիկական նյութի բազմացման ու տարածման հնարավորությունները։

Տեսական ներկայացումներին զուգահեռ այցի մասնակիցները տեղում դիտարկեցին կենտրոնի լավագույն բուծական ցլերին, ինչը հնարավորություն տվեց գործնականորեն գնահատելու կենդանիների բուծական առանձնահատկություններն ու գենետիկական ներուժը։

Այցի շրջանակում ստացված գործնական գիտելիքն ու փորձի փոխանակումը կարևոր հիմք են Հայաստանում բուծման ժամանակակից մոտեցումների տարածման, գենետիկական ներուժի արդյունավետ օգտագործման և անասնապահության արտադրողականության բարձրացման համար։

«Նորարարական անասնապահություն․ կենդանիների նախրաքաշ, բուծում և շուկաներ» (INLIMA) ծրագիրն իրականացվում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի կողմից՝ Ավստրիական զարգացման և համագործակցության ծրագրային միավոր Ավստրիական զարգացման գործակալության ֆինանսավորմամբ:

Uncategorized

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը, ՌԶԳ ՀԿ-ն և Cattle Breeders Austria-ն ստորագրեցին փոխըմբռնման հուշագիր

Հայաստանի տավարաբուծության զարգացման օրակարգում կարևոր քայլ է կատարվել՝ տավարաբուծության ոլորտում միջազգային փորձի, նորարարական բուծման մեթոդների և ժամանակակից վերարտադրողական տեխնոլոգիաների ներդրման ուղղությամբ նոր համագործակցության հիմք է դրվել։ 2026թ․ օգոստոսի 24-ին Ավստրիայում ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը, «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ն և Cattle Breeders Austria-ն ստորագրեցին փոխըմբռնման հուշագիր՝ տավարաբուծության զարգացման, կենդանիների արդյունավետ բուծման և ժամանակակից վերարտադրողական տեխնոլոգիաների կիրառման ուղղությամբ համագործակցության վերաբերյալ։

Հուշագրի ստորագրումը տեղի ունեցավ «Նորարարական անասնապահություն․ կենդանիների նախրաքաշ, բուծում և շուկաներ» (INLIMA) ծրագրի շրջանակում կազմակերպված ուսումնական այցի ընթացքում։ Ծրագիրն իրականացվում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի կողմից՝ Ավստրիական զարգացման գործակալության (ADA) ֆինանսավորմամբ։

Միջոցառմանը ողջույնի խոսքով հանդես եկավ Ավստրիական զարգացման գործակալության Հայաստանի ծրագրի ղեկավար Տոբիաս Օրիշնիգը՝ ընդգծելով Հայաստանի անասնապահության ոլորտի զարգացմանն ուղղված համագործակցության կարևորությունը։ Նա նշեց, որ INLIMA ծրագիրն արտացոլում է Հայաստանի անասնապահության ոլորտի ամրապնդմանն ու գյուղատնտեսության առջև ծառացած կարևորագույն խնդիրների հասցեագրմանն ուղղված ընդհանուր հանձնառությունը՝ աջակցելով կայուն նախրաքաշին, ժամանակակից բուծման ծառայությունների զարգացմանը և շուկաների հետ կապերի ամրապնդմանը։

Տոբիաս Օրիշնիգը առանձնահատուկ ընդգծեց նաև «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի դերը՝ նշելով, որ տարիների ընթացքում կազմակերպությունն իրեն դրսևորել է որպես վստահելի և բարձր կարողություններ ունեցող գործընկեր՝ զարգացման նպատակները վերածելով Հայաստանի ֆերմերների, գյուղական ձեռնարկատերերի և համայնքների համար գործնական ու կայուն լուծումների։

«INLIMA ծրագիրը հիմնվում է հաջողված համագործակցության երկարամյա պատմության վրա և վկայում է ՌԶԳ-ի՝ նորարարության, գործընկերության և երկարաժամկետ ազդեցության նկատմամբ ունեցած ամուր հանձնառության մասին» – նշել է Տոբիաս Օրիշնիգը։

Նա նաև ընդգծեց, որ նման համագործակցությունները հնարավորություն են տալիս համատեղել մասնագիտական գիտելիքը, ինստիտուցիոնալ գործընկերությունը և փորձի փոխանակումը՝ ստեղծելով ավստրիական և հայկական կառույցների միջև երկարաժամկետ կապեր և նպաստելով ոլորտի կայուն զարգացմանը։

Միջոցառման ընթացքում INLIMA ծրագրի ղեկավար Վահե Հովհաննիսյանը ներկայացրեց ծրագրի նպատակները, հիմնական բաղադրիչներն ու ոլորտում իրականացվող աշխատանքը՝ ընդգծելով այն ուղղությունները, որոնց շրջանակում միջազգային մասնագիտական փորձի ներգրավումը կարող է առավել մեծ ազդեցություն ունենալ Հայաստանի անասնապահության զարգացման վրա։

Cattle Breeders Austria-ի ներկայացուցիչ Աննա Կոյները ներկայացրել է կազմակերպության գործունեությունը և Ավստրիայում տավարաբուծության կազմակերպման ու կենդանիների արտադրողականության գնահատման փորձը, իսկ Fleckvieh Austria-ի ներկայացուցիչ Ռայնհարդ Պֆլեգերը ներկայացրել է Fleckvieh ցեղի զարգացման փորձն ու միջազգային ներուժը։

Այս փորձի փոխանակումը կարևոր է Հայաստանի համար, քանի որ ոլորտի արտադրողականության բարձրացումը պահանջում է անցում առավել համակարգված և տվյալահեն բուծման մոտեցումների՝ ներառելով գենոֆոնդի բարելավում, տոհմային կենդանիների արդյունավետ ընտրություն, արտադրողականության գնահատում, վերարտադրողական տեխնոլոգիաների կիրառում և նախրի երկարաժամկետ կառավարում։

Ստորագրված հուշագիրը ստեղծում է հենց այս ուղղություններով համագործակցության շրջանակ։ Կողմերը նախատեսում են մասնագիտական խորհրդատվություն ցեղի և տոհմային կենդանիների ընտրության, գենետիկական ներուժի բարելավման, արհեստական սերմնավորման և այլ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների, ինչպես նաև բուծման պլանավորման վերաբերյալ։

Համագործակցության կարևոր ուղղություններից է նաև «Գյումրիի սելեկցիոն կայան» ՓԲԸ-ում ցուլերի սերմնանյութի արտադրության կարողությունների զարգացումը։ Ավստրիական փորձի և մասնագիտական գիտելիքի ներգրավումը կարող է նպաստել Հայաստանում որակյալ գենետիկական նյութի հասանելիության և օգտագործման համակարգերի զարգացմանը՝ երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալով կենդանիների արտադրողականության վրա։

«Նորարարական անասնապահություն․ կենդանիների նախրաքաշ, բուծում և շուկաներ» (INLIMA) ծրագիրն իրականացվում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի կողմից՝ Ավստրիական զարգացման և համագործակցության ծրագրային միավոր Ավստրիական զարգացման գործակալության ֆինանսավորմամբ:

Uncategorized

SEIRA Իրազեկվածությունը սոցիալ-տնտեսական ինտեգրման կարևոր նախապայմաններից է

Աջակցության հնարավորությունները կարող են արդյունավետ լինել միայն այն դեպքում, երբ մարդիկ գիտեն դրանց մասին, հասկանում են՝ ինչ հնարավորություններ են իրենց հասանելի, և կարողանում են կողմնորոշվել դրանցից օգտվելու հարցում։
Գեղարքունիքի մարզում՝ Վարդենիսում և Ճամբարակում, «Փախստականների սոցիալ-տնտեսական ինտեգրումը Հայաստանում» (SEIRA) ծրագրի շրջանակում կազմակերպվել են իրազեկման հանդիպումներ Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված անձանց համար։
Հանդիպումների ընթացքում ներկայացվել են պետական աջակցության ծրագրերը, ինչպես նաև Միասնական սոցիալական ծառայության կողմից Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված անձանց համար իրականացվող նախաձեռնությունները։
Միաժամանակ, նման ձևաչափերը կարևոր են նաև այն պատճառով, որ տեղեկատվության փոխանցումը դառնում է երկկողմանի գործընթաց․ շահառուների հարցերն ու փորձառությունը հնարավորություն են տալիս ավելի լավ հասկանալու, թե որտեղ են առաջանում տեղեկատվական կամ գործնական խոչընդոտներ պետական աջակցության ծրագրերից օգտվելիս։
Արդյունքում, իրազեկման հանդիպումները նպաստում են, որպեսզի արդեն իսկ առկա աջակցության գործիքները ավելի հասանելի և կիրառելի դառնան մարդկանց համար՝ ամրապնդելով սոցիալ-տնտեսական ինտեգրման գործընթացը համայնքային մակարդակում։
SEIRA ծրագիրը ֆինանսավորվում է Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալության կողմից և իրականացվում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի և ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի կողմից։