«Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ – հյուսիս»

«Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ – հյուսիս» ծրագիրն  իրականացվում է «Ռազմավարական Զարգացման Գործակալություն» ՀԿ-ի կողից՝ Ավստրիայի Զարգացման Գործակալության Ավստրիական Զարգացման և Համագործակցության ծրագրային միավորի և Շվեյցարիայի Զարգացման և Համագործակցության Գործակալության ֆինանսավորմամբ: Ծրագրի թիրախում են Շիրակի, Լոռու, Տավուշի և Գեղարքունիքի մարզերի 85,000 ընդհանուր բնակչությամբ 88 գյուղական բնակավայրերի անասնապահությամբ զբաղվող տնային տնտեսությունները, կաթի և մսի արժեշղթաների դերակատարները և տեղական ինքնակառավարման մարմինները: Եռամյա ծրագրի գործընկերներն են ՀՀ Գյուղատնտեսության նախարարությունը, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի և Գեղարքունիքի մարզպետարանները, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինները:

«Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ-հյուսիս» ծրագիրը մշակվել է` հաշվի առնելով «Ռազմավարական Զարգացման Գործակալություն» ՀԿ վերջին 10 տարիների ընթացքում Սյունիքի, Վայոց Ձորի, Տավուշի և Գեղարքունիքի մարզերում իրականացված անասնապահության զարգացման ծրագրերի արձանագրած արդյունքներն ու ձեռքբերած փորձը:

Ծրագրի երկարաժամկետ նպատակն է նպաստել Հայաստանի հյուսիսային մարզերում անասնապահությամբ զբաղվող համայնքների ներառական և կայուն գյուղատնտեսական աճին՝ մասնավոր հատվածի զարգացման խթանման և հայ-վրացական տնտեսական հարաբերությունների ակտիվացման միջոցով:

«ՄԿՈՒ Զարգացում Սյունիքի մարզում»

 

«Ռազմավարական Զարգացման Գործակալություն»  (ՌԶԳ) ՀԿ-ն, համագործակցելով Շվեյցարիայի Եկեղեցու Օգնություն (HEKS/EPER) կազմակերպության և Կիրառական Գիտությունների Բեռնի համալսարանի Գյուղատնտեսության, անտառային և պարենային գիտությունների դպրոցի հետ, իրականացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում “Մասնագիտական Կրթության և Ուսուցման Զարգացում Սյունիքի մարզում” ծրագիրը:

Ծրագիրը հնարավորություն է ընձեռում Գորիսի Պետական Գյուղատնտեսական քոլեջին և Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի (ՀԱԱՀ) Սիսիանի մասնաճյուղին (միակ գյուղատնտեսական հաստատությունները Սյունիքի մարզում) զարգացնել գործնական ՄԿՈՒ-ն Անասնաբույժ/անասնաբույծի և Կաթի տեխնոլոգի մասնագիտությունները ըստ ՀՀ Սյունիքի մարզին բնորոշ տեղական պահանջների:

Ծրագիրը միտված է նպաստելու գյուղատնտեսության ոլորտում մասնագիտական կրթության և խորհրդատվական ծառայությունների զարգացմանըˋ գործնականորեն կիրառելով նորարարական մոտեցումներ և ստեղծելով շուկային համապատասխան գործնական կրթական համակարգ անասնաբուժության, կաթի վերամշակման և ֆերմերներին խորհրդատվական ծառայությունների մատուցման ոլորտներում:

Ծրագիրը նախատեսում է բարելավել Գորիսի Պետական Գյուղատնտեսական քոլեջի և Հայաստանի Ազգային Ագրարային Համալսարանի Սիսիանի մասնաճյուղի կարողությունները և ամրապնդել ՄԿՈՒ հաստատությունների և մասնավոր հատվածի միջև համագործակցությունը` ապահովելով առավել մրցունակ և շուկային միտված գործնական կրթություն:

 

Համագործակցություն Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) հետ

«Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» հասարակական կազմակերպությունը, Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) պատվերով, իրականացրել է մի շարք հետազոտություններ, մասնավորապես.

Երկակի նշանակության (կաթնամսային ուղղության) խոշոր եղջերավոր կենդանիների տեսակի պահպանման և գենետիկ նմուշների հավաքման վերաբերյալ ազգային հետազոտությունը մեկնարկել է 2019թ հունվարի 8-ին:
Հետազոտությունն իրականացվել է ՀՀ հինգ մարզի՝ Կոտայք, Սյունիք, Գեղարքունիք, Լոռի, Շիրակ, վաթսունչորս բնակավայրում` օգտագործելով տարբերակիչ և որոշիչ մեթոդներ: Հետազոտության ընթացքում, մեծ ուշադրություն է դարձվել նաև անասնապահության մեջ  գենդերային հարցերի բացահայտմանը՝ մասնավորապես կանանց և տղամարդկանց ներգրավվածությանը ֆերմերային տնտեսությունների գործունեության կառավարման մեջ, որոշումների կայացման մակարդակների, գենդերային անհավասարությունների և այլ հարցերում:
Ուսումնասիրության նպատակն էր վերլուծել և գնահատել ՀՀ-ում Կովկասյան գորշ ցեղի բազմացման միջավայրի, բուծման նախադրյալների իրավիճակը, ֆենոտիպային առանձնահատկությունները և գենետիկական ռեսուրսները՝ բացահայտելու համար տվյալ ցեղի պահպանման առաջնահերթությունները, բուծման խոչընդոտները և հնարավորությունները:

«Արհեստական ​​սերմնավորման ներկայիս իրավիճակի գնահատումը» և «Սիլոսի և անասնակերի այլ տեսակների պատրաստում» թեմայով դասընթացները իրականացվել են ՀՀ վեց մարզում՝ Կոտայք, Սյունիք, Գեղարքունիք, Շիրակ, Լոռի և Վայոց Ձոր:
Ծրագրի շրջանակներում «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» հասարակական կազմակերպությունը իրականացրել է հետևյալ գործողությունները.

  1. Կաթնային ուղղության փոքր ֆերմաների և ծառայություններ մատուցողների շրջանում արհեստական ​​սերմնավորման ծառայության արդիականության գնահատում (մշակվել է արհեստական ​​սերմնավորման ծառայությունների ոլորտների բարելավման վերաբերյալ առաջարկությունների գնահատման զեկույց)
  2. Ֆերմերների համար «Սիլոսի և անասնակերերի այլ տեսակների պատրաստում» թեմայով դասընթացների կազմակերպում
  3. Սիլոսի և անասնակերի  որոշ տեսակների որակական գնահատում 

Ծրագրի նպատակն էր` գնահատել արհեստական ​​​​սերմնավորման ներկայիս փորձը, տեխնիկական և ենթակառուցվածքային պահանջները, անհրաժեշտ միջոցների և դասընթացների կազմակերպման հնարավորությունները, ինչպես նաև ֆերմերների հետաքրքրվածությունը արհեստական ​​​​սերմնավորման ծառայության նկատմամբ, մշակել ուսումնական նյութեր, նույնականացնել ծրագրի շահառու ֆերմերներին, կազմակերպել և անցկացնել ֆերմերների վերապատրաստման դասընթացներ սիլոսի և անասնակերի այլ տեսակների պատրաստման վերաբերյալ, գնահատել սիլոսի և անասնակերի որոշ տեսակների սննդային արժեքը:

«Անասնապահության զարգացում Հայաստանի հարավում»

 

Այս ծրագիրը «Անասնապահության զարգացում Սյունիքի մարզում» լայնածավալ ծրագրի տրամաբանական շարունակությունն է, որն իրականացվում է  «Ռազմավարական Զարգացման Գործակալություն» (ՌԶԳ) ՀԿ-ի և ֆինանսավորվում «Շվեյցարիայի Զարգացման և Համագործակցության Գործակալության»(ՇԶՀԳ) կողմից: Ծրագիրը մշակվել է հաշվի առնելով նախկին ծրագրով ստացած արդյունքները, ձեռքբերումներն ու քաղած դասերը:

Ծրագրի նպատակը ՀՀ Սյունիքի և Վայոց Ձորի մարզերում անասնապահության ոլորտում ներգրավված տղամարդ և կին ֆերմերների եկամուտների աճի և տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնումն է: Այն ընդգրկում է Սյունիքի և Վայոց Ձորի մարզերի 100 գյուղական համայնք` շուրջ 60,000 բնակչությամբ կամ 14,000 տնտեսությամբ:

Ծրագրի հիմնական նպատակներն ենˋ

– Կին և տղամարդ ֆերմերների համար առավել արդյունավետ գործող կաթի և մսի շուկաների հասանելիության բարելավում` հուսալի շուկայական մեխանիզմների զարգացման և շուկայի մասնակիցների միջև վստահելի կապերի ձևավորման շնորհիվ:

– Կին և տղամարդ ֆերմերների` ֆերմերային տնտեսության վարման նոր մոտեցումներ և մեթոդներ կիրառելու կարողությունների բարելավում` ամրապնդելով և զարգացնելով մսի և կաթի արժեշղթայի մասնակիցների`անասնապահության մեջ ներգրավված կին և տղամարդ ֆերմերներին խորհրդատվական և տեղեկատվական ծառայություններ տրամադրելու կարողությունները, ինչպես նաև իրականացնելով ֆերմերային տնտեսությունների արտադրողականության բարձրացմանն ուղղված առանձին խորհրդատվական միջոցառումներ (ուսուցում, փորձի փոխանակում, անհատական խորհրդատվություն և այլն):

– Կին և տղամարդ ֆերմերների համար գյուղատնտեսական պարագաների և աջակցող ծառայությունների (ինչպիսիք են` անասնաբուժական ծառայությունները, կենդանիների արհեստական սերմնավորումը և կենդանիների ցեղատեսակի բարելավումը, գյուղատնտեսական պարագաների և ծառայությունների մատակարարումը և այլն) հասանելիության բարելավում` սահմանափակ ներդրումային նախաձեռնությունների, մատակարարների կարողությունների զարգացման, համապատասխան պետական կառույցների հետ երկխոսության հաստատման շնորհիվ:

– Տեղական ինքնակառավարման մարմինների կարողությունների հզորացում` աջակցելու գյուղերի տնտեսական աճին և մասնավորապես` անասնապահության ոլորտի զարգացմանը` համայնքային և մարզային իշխանությունների կարողությունների հզորացման միջոցով, այն է` առավել արդյունավետ կատարել իրենց գործառույթները, արձագանքել անասնապահության ոլորտում ֆերմերների կարիքներին, երկխոսություն հաստատել ազգային մակարդակով գործող պետական կառույցների հետ:

Ծրագրի շրջանակներում կիրառվում է «Շուկաներ Աղքատների Համար» (M4P) մոտեցումը, որն ուղղված է նպաստելու անասնապահության ոլորտում տևական և կայուն փոփոխությունների ամրապնդմանը` տարածաշրջանում բնակչության եկամուտների աճի և աղքատության կրճատման նպատակով:

 

«Տարածաշրջանային ՓՄՁ-երի մրցունակության խթանում»

«Ռազմավարական Զարգացման Գործակալություն» (ՌԶԳ) ՀԿ-ն, Հայաստանի Փոքր և Միջին Ձեռնարկությունների Զարգացման Ազգային Կենտրոնը (ՀՀ ՓՄՁ ԶԱԿ), «Սպիտակ-Ֆերմեր» (ՍՖ) ՀԿ-ն, «Արմավիր Զարգացման Կենտրոն»(ԱԶԿ) ՀԿ-ն և «ՍՅՈՒՆ Խորհրդատվական-կրթակա» (Սյուն) ՀԿ-ն 2017 թվականի հունվարից սկսել են իրականացնել իրենց համատեղ «Տարածաշրջանային ՓՄՁ-երի մրցունակության խթանումըˋ որպես տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման հիմնական նախապայման» նախաձեռնությունը, որը ֆինանսավորում է Հայաստանում Եվրոպական Միության Պատվիրակությունը` Հայաստանում Տարածաշրջանային Զարգացման Պիլոտային Ծրագրի շրջանակներում:

Ծրագրի հիմնական նպատակն էˋ խթանել տարածաշրջանային ՓՄՁ-երի մրցունակությանը և ստեղծել աշխատատեղերի կայուն հնարավորություններ Հայաստանի Լոռվա (Սպիտակ, Վանաձոր, Ստեփանավան, Թումանյան), Սյունիքի (Սիսիան, Գորիս, Տաթև) և Արմավիրի (Արմավիր, Բաղրամյան, Վաղարշապատ) մարզերում:

Ծրագրից ակնկալվող 2 հիմնական արդյունքներն ենˋ

– առնվազն 60 նոր կայուն աշխատատեղերի ստեղծում

– տեղական առնվազն 100 ձեռնարկությունների մրցունակության աճ

Թիրախային խմբերը հետևյալներն ենˋ

– Երիտասարդներ (հատկապես ˋ որակավորված և/կամ գործազուրկ), որոնք փնտրում են աշխատանք կամ ունեն արժեքավոր բիզնես մտքերˋ սկսելու նոր բիզնես նշված թիրախային 3 տարածաշրջաններում:

– Սկսնակ ձեռներեցներ (առնվազն 3 տարվա օրինական գործող) և պոտենցիալ ունեցող գործող ՓՄՁ-եր (Հայաստանի Զարգացման Ռազմավարության կողմից սահմանած տնտեսության առաջնային ոլորտներում գործող (մասնավորապես սննդի վերամշակման և տուրիզմի ոլորտում) և վերջին 3 տարվա ընթացքում դրական տնտեսական արդյունքներ ցուցաբերած)