Ոռոգվող գյուղատնտեսության առաջխաղացումը շարունակվում է Արարատի մարզում։ Ոռոգվող գյուղատնտեսության զարգացումը Արարատի և Արմավիրի մարզերում (IADAAM) ծրագրի շրջանակում Գյուղաջակցության խորհրդատվական ծառայության (AEST) Վեդիի համակարգող Վարդան Իվանյանի գլխավորությամբ Արարատ մարզի AEST Վեդիի և Արտաշատի թիմերը հանդիպեցին այն ֆերմերներին, ովքեր մշակում են բարձրարժեք մշակաբույսեր և հաջողությամբ կիրառում են կաթիլային ոռոգման համակարգեր՝ բարձրացնելով ջրային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը և բերքի որակը։

Այցի արդյունքում AEST թիմը ներկայացրեց գյուղատնտեսական բարձրարժեք մշակաբույսերի՝ կեռասի, թթի, լոլիկի, տանձի և ծիրանի մշակման հիմնական առավելությունները՝ հենվելով եկամտաբերության, շուկայական պահանջարկի և մշակման արդյունավետության վրա։

🍒 Կեռաս՝ բարձր շուկայական արժեք՝ հատկապես արտահանման շուկաներում (Ռուսաստան, ԵՄ)։ Վաղ բերքատվություն՝ առաջին բերքը կարելի է ստանալ արդեն 3-4-րդ տարում։ Թարմ սպառման և վերամշակման հնարավորություններ՝ մուրաբաներ, հյութեր, չրեր։ Կարճ սեզոն, բարձր գին՝ շուկա է դուրս գալիս վաղ գարնանը՝ մինչև այլ մրգերի բերքահավաքը։

🍇 Թութ՝ չմրցակցային և եզակի շուկա՝ քիչ մշակվող, բայց բարձր պահանջարկ ունեցող մթերք։ Չորացնելու և վերամշակելու լայն հնարավորություններ՝ ունի մեծ պահանջարկ չրերի, օշարակների, գինու պատրաստման մեջ։ Բուժիչ հատկություններ՝ օգտագործվում է նաև դեղաբույսերի արտադրության մեջ։ Անպահանջ մշակաբույս է՝ հարմար է չորային կլիմային և բարդ հողային պայմաններին։

🍅 Լոլիկ՝ արագ բերքատվություն՝ բերք տալիս է նույն տարում՝ մի քանի փուլով։ Շուկայի կայուն պահանջարկ՝ թարմ սպառում, պահածոյացում, հյութեր, սոուսներ։ Տնկման ու մշակման տեխնոլոգիաների բազմազանություն՝ բաց գետնին, ջերմատներում, կաթիլային ոռոգմամբ։ Ներմուծման փոխարինման պոտենցիալ՝ կարելի է զարգացնել տեղական արտադրությունը։

🍐 Տանձ՝ թարմ և երկարաժամկետ պահվող մրգերից է ՝ պահվում է մինչև մի քանի ամիս՝ առանց որակի կորուստի։ Բարձր գին արտահանման շուկայում։ Բազմազան տեսակներ՝ հնարավոր է ընտրել ըստ կլիմայի ու պահանջարկի։ Բերքատվության կայունություն՝ լավ խնամքի դեպքում ապահովում է կայուն և միջինից բարձր բերքատվություն։

🍑 Ծիրան՝ Հայաստանի ազգային ապրանքանիշ՝ ճանաչելի ու պահանջված է արտասահմանյան շուկաներում։ Թարմ, չորացրած և վերամշակված արտադրանքի մեծ պոտենցիալ։ Բարձր եկամտաբերություն կարճ սեզոնի ընթացքում։ Երկարաժամկետ ներդրում՝ ծառերն ապրում են տասնյակ տարիներ՝ տալով կայուն բերք։

IADAAM ծրագիրը խթանում է ոչ միայն ոռոգման տեխնոլոգիաների կիրառումը, այլև բարձրարժեք մշակաբույսերի ընտրությունը՝ նպատակ ունենալով նպաստել գյուղատնտեսության մրցունակության և ֆերմերների եկամտի աճին։

Շարունակում ենք համագործակցությունը համայնքներում՝ ապահովելով գյուղատնտեսական խորհրդատվություն, աջակցություն և նորարար լուծումներ։

«Ոռոգվող գյուղատնտեսության զարգացումը Արարատի և Արմավիրի մարզերում» (IADAAM) ծրագիրը, որը ֆինանսավորվում է Եվրոպական միության միջոցով (ԵՄ), Զարգացման ֆրանսիական գործակալության (ԶՖԳ) իրականացմամբ, համապարփակ նախաձեռնություն է, որի նպատակն է վերափոխել ոռոգվող գյուղատնտեսությունը Հայաստանում։

IADAAM ծրագրում տեխնիկական աջակցության բաղադրիչն իրականացվում է «Ագրո քընսալթինգ Եվրոփ»-ի գլխավորած «Ավենյու քընսալթինգ գրուպ»-ի, «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի և «3 ԱՐ Ստրատեգիա» ՍՊԸ մասնակցությամբ կոնսորցիումի կողմից, որը հանդես է գալիս որպես ծրագրի օպերատոր՝ նպատակ ունենալով ինստիտուցիոնալ աջակցություն տրամադրել ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությանը՝ թիրախային ոլորտներում գյուղատնտեսական քաղաքականության և բարեփոխումների մշակման գործում։

Հունիսի 30-ին կայացավ «Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ-հյուսիս 2» ծրագրի փակման և արտաքին գնահատման արդյունքների ամփոփման միջոցառումը:

Ողջունելով հանդիպման մասնակիցներին՝ «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» (ՌԶԳ) ՀԿ նախագահ Մկրտիչ Այվազյանն իր խոսքում նշեց, որ անասնապահության զարգացման ծրագրերը կազմակերպության ուշադրության կենտրոնում են առավել քան երկու տասնամյակ և «Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ-հյուսիս 2» ծրագիրը նախորդների տրամաբանական շարունակությունն էր։ Մկրտիչ Այվազյանը բարձր գնահատեց նաև ծրագրային թիմի կատարած հետևողական աշխատանքը։

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Տաթևիկ Սարգսյանը բարձր գնահատեց ՌԶԳ ՀԿ-ի գործունեությունը և անասնապահության զարգացման ծրագրերը Հայաստանում ոլորտի վերափոխման և արդիականացման ուղղությամբ։

Ավստրիայի զարգացման գործակալության Երևանի գրասենյակի ղեկավարի տեղակալ Նորա Ալանակյանն իր ելույթում ընդգծեց ծրագրի երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալու կարևորությունը և միջազգային լավագույն փորձի ինտեգրումը Հայաստանում։

«Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ-հյուսիս 2» ծրագրի ղեկավար Վահե Հովհաննիսյանը հակիրճ ամփոփեց ծրագրային միջամտությունները սահմանված վերջնարդյունքների ապահովման տեսանկյունից և նշեց, որ ծրագրի արտաքին գնահատումն իրականացրել է «Ավենյու քընսալթինգ գրուպ» ՍՊԸ-ն։

Ընկերության փորձագետներ Պարույր Ասատրյանն ու Տաթև Մկրտչյանը ներկայացրին գնահատման արդյունքները՝ շեշտելով, որ ուշադրության կենտրոնում են եղել միջամտությունների արդյունավետությունը, կայունությունը, ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը և սոցիալական ազդեցությունը:

Ծրագրի հիմնական արդյունքներից են․

1. ՀՀ երեք մարզերում՝ Շիրակում, Գեղարքունիքում և Սյունիքում, իրականացված գործողությունները ներառել են 70 բնակավայրեր։
2. Կենդանիների առողջության բարելավման, կաթի որակի բարձրացման և արտադրողականության աճի շնորհիվ շահառուները արձանագրել են եկամտի աճ և զբաղվածության նոր հնարավորություններ:
3. Ծրագրային որոշ միջամտություններ այժմ ընդգրկված են «Խելացի անասնագոմի», մթերատվության բարձրացման, կերարտադրության խթանման և արոտային ենթակառուցվածքների բարելավման պետական աջակցության ծրագրերում։
4. Համընդհանուր խաչվող թեմաների, այդ թվում՝ շրջակա միջավայրի պաշտպանության, կլիմայի փոփոխության, գենդերային հավասարության և խոցելի խմբերի կարիքների հասցեագրումը։

Ծրագրի եզրակացության մեջ շեշտադրվում է, որ նախնական ճիշտ պլանավորումը, շահառուների ակտիվ ներգրավվածությունը, ոլորտային համագործակցությունը և պետություն-հասարակական հատվածի համատեղ ջանքերը եղել են հաջողության գրավականը։

«Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ-հյուսիս 2» ծրագիրն իրականացվում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի կողից՝ Ավստրիական զարգացման և համագործակցության ծրագրային միավորի` Ավստրիայի զարգացման գործակալության ֆինանսավորմամբ: