Հոկտեմբերի 17-ին Լոռու, իսկ հոկտեմբերի 23-24-ին՝ Վայոց ձորի մարզերում, «Հայաստանի կենդանի լանդշաֆտները շուկայի զարգացման համար» (ԼԻԼԱ) ծրագրի շրջանակում իրականացվեցին ճանաչողական այցեր գործընկեր տուր օպերատորների և Զբոսաշրջության կոմիտեի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։

Այցերի նպատակն էր գործընկերներին և կոմիտեի ներկայացուցչներին հնարավորություն տալ անձամբ ծանոթանալու ԼԻԼԱ ծրագրի միջոցով ձևավորված զբոսաշրջային փորձառություններին, տեղական բիզնեսներին և նրանց առաջարկներին։ Սա կարևոր հնարավորություն էր գնահատելու համայնքային տուրիզմի ներուժը՝ հետագայում մշակելու ավելի ամբողջական, կայուն և մրցունակ զբոսաշրջային փաթեթներ, ինչպես նաև ձևավորելու փոխշահավետ համագործակցություններ։

Լոռու մարզում այցի ընթացքում մասնակիցները այցելեցին Մարգահովիտ, Դսեղ և Դեբետ համայնքներ՝ ծանոթանալով «Բլեքվուդ» հանգստյան գոտու, «Աուրա Վիլիջի», «WOW գլեմփինգի», «Լոռենի» թեյարանի և «Չամիչ» հյուրատան գործունեությանը։ Այստեղ նրանք բացահայտեցին համայնքային տուրիզմի մոդելներ, որոնք համադրում են բնության հմայքը և տեղական ձեռնարկատերերի նվիրվածությունը։

Վայոց ձորի ճանաչողական այցը ներառեց էկոտուրիզմի և գաստրոտուրիզմի փորձառություններ՝ «Ռենջեր տուր» էքսկուրսիա Արփա պահպանվող լանդշաֆտում, «Բի հոմ» մեղրի համտես, այց «Փունջ» պահածոների և «Կրիա» գինու գործարաններ, Մագելլանի քարանձավ, ինչպես նաև նորարարական VR փորձառություն «Արենի 1» քարայրում։

Այս ճանաչողական այցերը ևս մեկ կարևոր քայլ էին ԼԻԼԱ ծրագրի նպատակների իրականացման ուղղությամբ՝ խթանելու բնահեն զբոսաշրջության զարգացումը, ամրապնդելու տեղական բիզնեսների համագործակցությունը և նպաստելու համայնքների կայուն զարգացմանը։

«Հայաստանի կենդանի լանդշաֆտները շուկայի զարգացման համար» (#ԼԻԼԱ) ծրագիրը ֆինանսավորվում է Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալության (SDC) կողմից և իրականացվում է Բնության համաշխարհային հիմնադրամի հայաստանյան մասնաճյուղի (WWF-Հայաստան) և «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» (ՌԶԳ) ՀԿ-ի համատեղ ջանքերով։

2025թ․ հոկտեմբերի 21-ին կայացավ «Միասնության սերմեր․ Հայաստանի գյուղատնտեսության զարգացում կոոպերացիաների և կոոպերատիվների միջոցով» խորագրով աշխատաժողովը, որը կազմակերպվել էր «Հայաստան – Ոռոգվող գյուղատնտեսության զարգացումը Արարատի և Արմավիրի մարզերում» (IADAAM) ծրագրի կողմից՝ ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության մասնագետների կարողությունների զարգացման նպատակով։

Աշխատաժողովը համախմբեց ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության բարձրաստիճան մասնագետներին, միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներին և ոլորտի փորձագետներին՝ քննարկելու Հայաստանում գյուղատնտեսական կոոպերացիաների և կոոպերատիվների ներկա վիճակը, դրանց զարգացման հեռանկարները և նորարարական մոդելները։

Աշխատաժողովի ընթացքում անդրադարձ եղավ Հայաստանում կոոպերացիաների և կոոպերատիվների արդյունավետության բարձրացման ուղղություններին, կլիմայի փոփոխությանը հարմարվողականության, հողերի միավորման և բարձրարժեք գյուղատնտեսության խթանման քաղաքական գործիքներին։ Քննարկումները նպաստեցին նաև ոլորտային քաղաքականության բարելավման և պետական ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդմանն ուղղված նոր գաղափարների ձևավորմանը։

Աշխատաժողովի ընթացքում նաև ներկայացվեցին ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) և Ուրուգվայի Արևելյան Հանրապետության Կենդանիների, Գյուղատնտեսության և Ձկնորսության նախարարության (MGAP) ներկայացուցիչների հաջողված փորձերը՝ գյուղատնտեսական կոոպերատիվների զարգացման և կառավարման ոլորտում։ Աշխատաժողովին ներկա էր նաև Հայաստանում Ուրուգվայի Արևելյան Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ Սիլվանա Լեսկա Բարոլինը, ով հանդես եկավ ողջույնի խոսքով՝ ընդգծելով Ուրուգվայի փորձի և Հայաստանի գյուղատնտեսական համակարգի միջև համագործակցության հնարավորությունների կարևորությունը։ Ուրուգվայի օրինակով մասնակիցները հնարավորություն ունեցան ծանոթանալու արդյունավետ կառավարման և կոոպերատիվների կայունացման միջազգային մեխանիզմներին։

Աշխատաժողովը դարձավ արդյունավետ հարթակ փորձի, գիտելիքի և գաղափարների փոխանակման համար՝ հաստատելով, որ կոոպերացիան Հայաստանի գյուղատնտեսության կայուն զարգացման առանցքային պայմաններից է։ Այս աշխատաժողովը կարևոր քայլ էր գյուղատնտեսական կոոպերացիաների վերաբերյալ քաղաքականության բարելավման և պետական ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացման ուղղությամբ՝ միաժամանակ ընդգծելով գործընկերության և միասնականության դերը ոլորտի կայուն առաջընթացի ապահովման գործում։

«Հայաստան – Ոռոգվող գյուղատնտեսության զարգացումը Արարատի և Արմավիրի մարզերում» (IADAAM) ծրագիրը, որը ֆինանսավորվում է Եվրոպական միության կողմից (ԵՄ) և իրականացվում Զարգացման ֆրանսիական գործակալության (ԶՖԳ) աջակցությամբ, նպատակ ունի վերափոխել ոռոգվող գյուղատնտեսությունը Հայաստանում։

ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից իրականացվող ծրագրի տեխնիկական աջակցության բաղադրիչն իրականացվում է «Ագրո քընսալթինգ Եվրոփ»-ի, «Ավենյու քընսալթինգ գրուպ»-ի, «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի և «3 ԱՐ Ստրատեգիա» ՍՊԸ մասնակցությամբ կոնսորցիումի կողմից՝ գյուղատնտեսական քաղաքականության ամրապնդման եւ ոլորտային բարեփոխումների առաջխաղացման նպատակով։