Մեծ ընտանիքի բոլոր անդամների ջանքերի շնորհիվ միասնական նպատակը իրատեսական դարձավ

Վայոց Ձոր մարզի Ելփին գյուղական բնակավայրը ոչնչով չէր տարբերվի մարզի և Հայաստանի այլ բնակավայրերից, եթե այստեղ հիմնված չլիներ պանրի արտադրության յուրօրինակ արտադրամաս:

«Երփին» գյուղատնտեսական կոոպերատիվը, որը շուկայում ներկայանում է «ԱրտՉիզ» ապրանքանիշի ներքո, պանրի արտադրությունը սկսել է 2016թ.-ին՝ 3 աշխատակցի ներգրավմամբ: Կոոպերատիվի հիմնադիրներից՝ Արթուր Նազարյանը, ստանձնել է պանրի արտադրամասի գործունեության ղեկավարումը, իսկ կոոպերատիվի մնացած անդամները ներգրավված են ինչպես կաթի արտադրության, այնպես էլ վերամշակման և արտադրանքի իրացման գործընթացներում: Տարիների ընթացքում աշխատողների թիվն ավելացել է հասնելով տասի։ Միաժամանակ արտադրամասը նաև կաթ է մթերում տարածաշրջանի ֆերմերներից և հանդիսանում է եկամտի կայուն աղբյուր շուրջ 35 գյուղացիական տնտեսության համար:

«Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի կողմից իրականացվող «Անասնապահության զարգացում Հայաստանի հարավում» ծրագրի աջակցությամբ կոոպերատիվի աշխատակիցները մասնակցել են մի շարք մասնագիտական վերապատրաստումների, բարելավել են իրենց գիտելիքները կաթի արտադրության և վերամշակման ոլորտում, ստացել են անհրաժեշտ մասնագիտական խորհրդատվություն և ձեռք բերված հմտություններն ու գիտելիքը ներդրել աշխատանքի մեջ։ Ծրագրի աջակցությամբ վերջին տարիներին իրականացվել է նաև արտադրամասի վերակառուցում՝ համապատասխանեցնելով սննդամթերքի արտադրության միջազգային ստանդարտներին և ավելացնելով արտադրական հզորությունները: Արդյունքում բարելավվել է արտադրանքի որակը, հիմք է դրվել նոր արտադրատեսակների արտադրությանը և շուկայահանմանը:

«Մեծ ընտանիքի բոլոր անդամների ջանքերի համատեղմամբ միասնական նպատակը՝ ավելի մեծ ճանաչման և սպառման հասնելը, շատ ավելի իրատեսական է դառնում: Մեր կայուն զարգացման և ձեռքբերումների գրավականն է հետևողական գործելակերպը և շարունակական ներդրումները` հզորությունների ընդլայնման, կաթի մթերման, արտադրական, շուկայահանման գործընթացների բարելավման ուղղությամբ: Երբ դեռ նոր էինք հիմնադրել կոոպերատիվը արտադրում էինք միայն ավանդական պանրի տեսակներ՝ լոռի, չանախ, անգամ չէինք էլ մտածում, որ կարելի է սկսել զբաղվել նաև բարձրարժեք պանիրների արտադրությամբ։ «Անասնապահության զարգացումը Հայաստանի հարավում» և մի շարք այլ ծրագրերի հետ համագործակցության շնորհիվ, սկսեցինք արտադրել  նաև բարձրարժեք պանիրներ»,- նշում է Արթուր Նազարյանը։

Արդեն 2017թ-ին արտադրվել և փորձնական վաճառքի են հանվել պարմեզան և գաուդա տեսակի պանիրները և նկատվող պահանջարկից ելնելով դրանց արտադրական ծավալները տարեցտարի ավելանում են: Այսօր կոոպերատիվն արտադրում է 14 տեսակի պանիր և շուկայահանում է ոչ միայն Հայաստանում, այլ նաև Ռուսաստանի Դաշնությունում ու ԱՄՆ-ում։

Ամփոփելով` Արթուր Նազարյանն ասում է,-«Մեր աշխատանքի արդյունքում Ելփինի և հարակից բնակավայրերի բազմաթիվ ընտանիքներ արդեն վստահ քայլեր են անում անասնապահության զարգացման ուղղությամբ՝ հավատալով, որ ապագայում խնդիր չեն ունենա կաթի իրացման հետ կապված: Արտադրության զարգացման պլաններն այսքանով չեն սահմանափակվում, այլ նախատեսում ենք ավելացնել արտադրանքի ծավալներն ու ընկերության տեսականին ներկայացնող վաճառակետերի քանակը, սկսել նոր կաթնաթթվային ապրանքատեսակների արտադրություն (մածուն, թան, թթվասեր)»։

Հաջողված համագործակցություն և փոխադարձ վստահություն

Առաջատար ֆերմեր Արթուր Բեկչյանն իր մեծ ընտանիքի հետ բնակվում և անասնապահական գործունեություն է ծավալում Լոռու մարզի Մարգահովիտ համայնքում: Մասնագիտությամբ շինարար Արթուրը նախկինում մեկնում էր արտագնա աշխատանքի, սակայն վերջին մի քանի տարիների ընթացքում  վերադարձել է հայրենիք և զբաղվել է անասնապահությամբ:

2017թ-ին վերադառնալով Հայաստան, Արթուրը որոշեց գրանցվել որպես անհատ ձեռներեց և սկսեց զբաղվել կենդանիների առքուվաճառքով: Ծանոթանալով «Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ-հյուսիս» ծրագրի համագործակցության պայմաններին նա միացել է ծրագրին:

Ծրագրին միանալու արդյունքում հաջողվել է բարելավել կենդանիների խնամքի պայմանները, ձեռք բերել կերաբաշխիչ, որը հնարավորություն է տալու կենդանիների թաց ու չոր կերերը վերածել միասեռ զանգվածի և ավելի արդյունավետ կազմակերպել կենդանիների կերակրումը: Ծրագրի կողմից հիմնված նոր անասնաբուժական կետից ֆերմերը ստանում է նաև անհրաժեշտ դեղորայք և խորհրդատվություն, ինչի արդյունքում, անցյալի հետ համեմատած, բարելավվել է նաև անասնաբուժական ծառայությունների մատուցման որակը:

Ծրագրի տեխնիկական աջակցության արդյունքում ֆերմերը նաև որոշակի շտկման քայլեր է ձեռնարկել բնապահպանական և բնական ռեսուրսների խնայման ուղղությամբ. արդեն իսկ արեվային ջրատաքացուցիչ է տեղադրվել՝ էլեկտրաէներգիայի խնայման նպատակով:Ծրագրի միջամտությամբ նաև կառուցվել է հյութալի պահածոյացվող կերերի (սիլոս) պատրաստման համար նախատեսված գետնափոր բետոնապատ տարողություններ, որոնք հնարավորթյուն են տալիս վեգետացիոն ժամանակահատվածում հյութալի պահածոյացվող կերերի (սիլոս) պատրաստում իրականացնել, ինչն էլ օգտագործվում է ձմեռային-մսուրային ժամանակահատվածում կենդանիների կերակրումը հյութալի կերերով կազմակերպելու համար:

«Ծրագիրն իմ ընտանիքին ու գործունեությանը մեծ նվաճում է բերել: Աշխատասիրությունը, հայրենասիրությունը և նվիրվածությունը միասին տվել են դրական արդյունք: Իմ ապագա պլանները կապված են մսի արտադրության հետ, նաև ծրագրել եմ կազմակերպել կենդանիների բաց պահվածք: Համագործակցելու եմ Վանաձորի սպանդանոցի հետ՝ սննդի անվտանգության կանոններին համապատասխան՝ մսամթերքի արտադրության պատշաճ գործունեություն ծավալելու նպատակով՚ – նշում է ֆերմերը 

«Աշխատասիրությունը, որպես բարեկեցության խթան»

Վայոց ձոր մարզի Զառիթափ համայնքի հեռավոր Արտավան բնակավայրում ապրում և տղայի ու տալի հետ անասնապահական տնտեսությունն է զարգացնում 51 ամյա ֆերմեր Դուստրիկ Գալստյանը: Դուստրիկն անգամ ծանր բեռն ուսերին չի զլանում զարգանալ և կատարելագործվել:

«Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի կողմից իրականացվող ծրագրի շրջանակներում Դուստրիկը այլ կանանց հետ միասին ստացել  է  մասնագիտական խորհրդատվություն, որի շնորհիվ բարելավել է իր գիտելիքները ֆերմերային տնտեսության կառավարման գործում: Ծրագրի աջակցությամբ մասնակցել է գյուղատնտեսական մթերքի տարատեսակ փառատոնների, որոնք հնարավորություն են ընձեռել ոչ միայն հավելյալ եկամուտ գրանցել, այլև ձեռք բերել վստահություն, տեղեկատվություն և փորձ փոխանակել:

«Ես միշտ ներգրավված եմ եղել անասնապահական աշխատանքներում, միշտ ամուսնուս օգնել եմ։ Այժմ էլ դասընթացների շնորհիվ կատարելագործվել եմ, շատ բան եմ սովորել, ինձ տրամադրած խորհուրդների 80 տոկոսը կիրառում եմ: Անգամ ամսական հաշվարկներ եմ իրականացում, ծախսերն ու եկամուտներն եմ հաշվարկում և գրառումներ կատարում: Մինչ ծրագրին մասնակցելը ունեի 12 խոշոր եղջերավոր կենդանի, որից 5 կթու կով, այսօր դրանց թիվը հասցրել եմ 22-ի, որից 10 կթու կով»,-ասում է Դուստրիկը:

«Միայն աշխատասիրությունն ու ձգտումն են, որ բերում են արդյունքի: Ավելացրու կենդանիներիդ քանակը, կավելացնես եկամուտներդ։ Իմ աշխատանքի շնորհիվ ընտանիքիս բյուջեն ավելի մեծացավ, աղջիկներիս ամուսնացրեցի, մեծ հարսանիք արեցի, հարսանյաց նվեր տվեցի: Համարձակությունը գործի կեսն է, իմ փորձից եմ ասում, քանզի իմ համարձակության շնորհիվ շատ ձեռքբերումների եմ հասել և դեռ կհասնեմ։ Անասնապահությանը կից զբաղվում եմ նաև ագրոտուրիզմով, որի միջոցով հյուրերիս ծանոթացնում եմ գյուղական կյանքին և ավանդույթներին: Անասնապահությունը զբոսաշրջության անբաժան մասն է կազմում, ինձ մոտ հյուրընկալված զբոսաշրջիկներն իրենք են մասնակցում կթի պրոցեսին, կենդանիների կերակրման և հացի թխման գործընթացներին: Նրանք բարձր են գնահատում ավանդական գյուղական մթերքներից օգտվելու հնարավորությունը»:

Ձգտումը հաջողության բանալին է

5 անդամից բաղկացած Կուրղինյան ընտանիքը բնակվում է Շիրակի մարզի Կրասար գյուղում: Նրանք զբաղվում են անասնապահությամբ և երբևէ չեն լքել Հայաստանը դրսում արտագնա աշխատանքի նպատակով: Ընտանիքի որդիները ևս դպրոցն ավարտելուց հետո այժմ օգնում են ծնողներին ֆերմայի աշխատանքներում:

Ընտանիքը անասնապահությամբ զբաղվում է բավական երկար տարիներ: Սկզբնական շրջանում, ընտանիքն ուներ 6 կով, իսկ Սովետական միության փլուզումից հետո, ընտանիքը շատացնել է անասնագլխաքանակը:

«Վերանորոգեցինք ամուսնուս պապիկից մնացած գոմերը ու շատացրեցինք գլխաքանակը: Նոր գլխաքանակի ԽԵԿ գնեցինք և այնուհետև տեղեկացանք այս Ծրագրի մասին, քանի որ համապատասխանում էինք պահանջներին», – պատմում է Հասմիկը՝ ընտանիքի մայրը:

Ընտանիքը Ֆերմայում արտադրված կաթը հանձնում է Ամասիայի Պանրագործարանին: Հարկ է նշել, որ Ամասիայի Պանրագործարանը հանդիսանում է «Անասնապահության զարգացում Հայաստանում՝ հարավ- հյուսիս» ծրագրի շահառուներից, այդ իսկ պատճառով վերջինս ընտանիքին հրավիրել է մասնակցելու կազմակերպված մի շարք հանդիպումների: «Մեզ շատ գրավեց այն հանգամանքը, որ ծրագիրը աջակցում է գյուղացիներին: Տեղյակ ենք նաև, որ Ծրագրի շրջանակներում համայնքերում հիմնվել են անասնաբուժական կետեր: Անասնաբուժական կետերի հիմնումից հետո բարելավվել է անասնաբուժական ծառայություններից օգտվելու որակը՝ անասնաբույժը այժմ ավելի հասանելի է դարձել իսկ դեղորայքը՝ մատչելի»:

Տիկին Կուրղինյանի ամուսինը մի քանի առիթով մասնակցել է ՌԶԳ ՀԿ-ի կողմից կազմակերպված անասնապահության վերաբերյալ դասընթացների:
Ենթակառուցվածքների բարելավումը (արոտավայրերի բարելավում, ջրախմոցների տեղադրում) հնարավություն է տվել առավել հաջողություններ գրանցել անասնապահության ոլորտում: Ընտանիքի ծրագրերը ներառում գոմաղբի ավտոմատացված հեռացման համակարգի կազմակերպում: Դասընթացների արդյունավետությունից օգտվելով, ընտանիքը նույնիսկ ֆերման մեծացնելու ցանկություն է հայտնել: Հասմիկի խոսքերով «Ցանկացած աշխատանք եթե սիրով ես անում՝ հաջողություն անպայման ունենում ես: Եթե դժկամությամբ անես՝ այդ գործի մեջ հաջություն չես ունենա»:  

Խնձորուտ. երիտասարդ անասնաբույժը `որպես ոգեշնչման աղբյուր

29-ամյա Սևադան Վայոց ձորի Խնձորուտ գյուղի միակ անասնաբույժն է: Նա իր մասնագիտությունն ընտրել է իրենց գյուղի նախորդ անասնաբույժի խորհրդով և ի տարբերություն իր հասակակիցների, Սևադան քաղաքում ապրելու երազանքներ չունի:

Երիտասարդ մասնագետը վստահ է, որ իր մասնագիտությունն օգտակար է գյուղում ապրելու պարագայում: Նա դեռ նպատակ ունի կատարելագործել իր հմտությունները և այժմ սովորում է Սիսիանի գյուղատնտեսական համալսարանում՝ հեռակա կարգով:

Խնձորուտը այն գյուղերից է, որը 2015 թվականին միացել է «Ռազմավարական Զարգացման Գործակալություն» (ՌԶԳ) ՀԿ-ի կողմից իրականացվող և Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալության կողմից ֆինանսավորվող “Անասնապահության զարգացում Հայաստանի հարավում’’ ծրագրին:

Անասնաբուժական ծառայության կետի ստեղծումը, անասնաբուժական և արհեստական ​​սերմնավորման ծառայությունների հասանելիության բարելավումը ֆերմերներին աջակցվող նախաձեռնություններից էին:

Նախքան ծրագրին միանալը Սևադա Հմայակյանի գործունեությունը սահմանափակվում էր միայն պետական ​​պատվերի պատվաստման ծառայություններով: Նա անասնաբուժական սարքավորումներ և գործիքներ չուներ, գյուղում չկար դեղորայք և նա չէր վարձատրվում աշխատանքի համար: Դեղորայք գնելու ամենամոտ կետը Վայք քաղաքում էր, և այնտեղից դեղը վերցնելը մի քանի ժամ էր տևում: Հետեւաբար, իրենց գյուղում անասունների կորուստ հաճախ էր տեղի ունենում:

2015 թ. Նոյեմբերին Խնձորուտ գյուղում բացվեց անասնաբուժական ծառայության կետը` հագեցած բոլոր անհրաժեշտ գործիքներով, դեղամիջոցներով և միջոցներով: Երիտասարդ մասնագետն էլ իր հերթին մասնակցեց ծրագրի կողմից կազմակերպված մի քանի դասընթացների, որոնց ընթացքում կատարելագործեց իր հմտությունները և սովորեց անասունների արհեստական ​​սերմնավորում անել: Այսօր անասնաբուժական կետը փոքր բիզնես է դարձել Սևադայի համար՝ նա կազմակերպում է դեղորայքի և ներդրումների մատակարարումը, իսկ ֆերմերները սկսել են վճարել ոչ թե դեղորայքի, այլ ծառայության դիմաց:

Սևադան խորապես հավատում է, որ իմաստ չունի հեռանալ գյուղից, եթե ունես սիրելի աշխատանք: Նա հույս ունի, որ Խնձորուտի անասնաբուժական կետը կլինի ամենահայտնին տարածաշրջանում և նա կդառնա ամենապահանջված անասնաբույժը ոչ միայն Խնձորուտում, այլ նաև հարևան գյուղերում: