21 Oct
Uncategorized

INLIMA Ավստրիական փորձից՝ հայկական ֆերմա․ նոր հնարավորություններ տավարաբուծության համար

Հայաստանի տավարաբուծության զարգացման նոր հնարավորություններ են ստեղծվում, երբ ֆերմերներին հասանելի են դառնում միջազգային փորձն ու որակյալ տոհմային կենդանիները։ Այդ հնարավորություններից օգտվել է նաև Խաչիկ Հովսեփյանը՝ ՏՏ մասնագետ, որն իր գիտելիքներն ու ձեռներեցական մոտեցումը ներդնում է նաև տավարաբուծության ոլորտում։ Վերջերս Հայաստան ներմուծված 64 Ֆլեքվի (Fleckvieh) ցեղի խոշոր եղջերավոր կենդանիներից 32-ը ձեռք է բերել Խաչիկը։ Կաթնամսային ուղղության այս ցեղի ներմուծումը կարող է նպաստել նախրի գենետիկական ներուժի բարելավմանը և արտադրողականության բարձրացմանը։
Նախաձեռնությունը հայ-ավստրիական համագործակցության գործնական արդյունքներից է։ Համագործակցության հիմքը դրվել է Ավստրիայում կազմակերպված ուսումնական այցի ընթացքում, որի շրջանակում ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության, «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի և Cattle Breeders Austria-ի միջև ստորագրվել է փոխըմբռնման հուշագիր։ Կենդանիների ձեռքբերման գործընթացում ֆերմերներն օգտվել են ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Տավարաբուծության զարգացման 2025-2029թթ․ զարգացման ծրագրից»։
Ինչո՞ւ է սա կարևոր Հայաստանի տավարաբուծության համար։ Կաթնամսային ուղղության Ֆլեքվի (Fleckvieh) ցեղի կենդանիների ներմուծումը հնարավորություններ է ստեղծում նախրի գենետիկական ներուժի բարելավման, արտադրողականության բարձրացման և ժամանակակից բուծական փորձի տարածման համար։ Իսկ Խաչիկ Հովսեփյանի նման մասնագետների ներգրավվածությունը ցույց է տալիս, որ գյուղատնտեսությունը կարող է դառնալ նորարարության, ձեռներեցության և մասնագիտական զարգացման գրավիչ ուղղություն։
INLIMA ծրագիրը, համագործակցելով պետական և միջազգային գործընկերների հետ, նպաստում է Հայաստանի անասնապահության արդիականացմանն ու ոլորտում նոր հնարավորությունների ստեղծմանը։ Այս նախաձեռնությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես միջազգային փորձի փոխանակումը, պետական աջակցության գործիքներն ու ծրագրային օժանդակությունը կարող են համատեղ նպաստել ֆերմերային տնտեսությունների զարգացմանն ու Հայաստանի տավարաբուծության երկարաժամկետ առաջընթացին։
«Նորարարական անասնապահություն․ կենդանիների նախրաքաշ, բուծում և շուկաներ» (INLIMA) ծրագիրն իրականացվում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ-ի կողմից՝ Ավստրիական զարգացման և համագործակցության ծրագրային միավոր Ավստրիական զարգացման գործակալության ֆինանսավորմամբ:
19 Oct
Uncategorized

ՄԱՎԵՏԱ Ինչպե՞ս են աշկերտները տեսնում իրենց մասնագիտությունը

Ի՞նչ կարող է պատմել մեկ կաթիլը մասնագիտության մասին։
Իսկ ի՞նչ գիտելիքներ ու տեխնոլոգիաներ են անհրաժեշտ՝ բերքը թարմ և որակյալ պահպանելու համար։
Այս հարցերի պատասխանները ՄԱՎԵՏԱ ծրագրի շրջանակում փնտրեցին «Կաթիլային ոռոգման համակարգերի մոնտաժում և շահագործում» և «Սառնարանային տնտեսություն» մասնագիտություններով սովորող աշկերտները՝ մասնակցելով ստեղծագործական խաղերի, մասնագիտական իրավիճակների քննարկման և Mood Board-երի գաղափարների մշակման աշխատանքներին։
«Մեկ կաթիլի որոշումը»
Ինչպե՞ս օգտագործել սահմանափակ ջրային ռեսուրսները հնարավորինս արդյունավետ։ Ինչպե՞ս տեխնոլոգիաների և տվյալների օգնությամբ հասկանալ բույսերի կարիքներն ու ճիշտ որոշումներ կայացնել։ Աշկերտներն ուսումնասիրեցին, թե ինչպես է կաթիլային ոռոգման մասնագետի աշխատանքն օգնում խնայել ջուրը, բարձրացնել արդյունավետությունը և նպաստել գյուղատնտեսության կայուն զարգացմանը։
«Պահպանի՛ր արտադրանքը»
Ի՞նչ է կորցնում ֆերմերը, երբ արտադրանքը չի պահպանվում պատշաճ պայմաններում։ Եվ ինչպե՞ս կարող է մասնագետը կանխել այդ կորուստները։ Քննարկումների ընթացքում աշկերտները բացահայտեցին սառնարանային տնտեսության դերը արտադրանքի որակի պահպանման, սննդի կորուստների նվազեցման և գյուղատնտեսական արտադրանքի արժեքի պահպանման գործում։
Երկու հանդիպումների ընթացքում երիտասարդներն ընտրեցին նաև գույներ, պատկերներ, խորհրդանիշներ և գաղափարներ, որոնք իրենց կարծիքով լավագույնս են արտահայտում այս մասնագիտությունների էությունն ու ապագան։
Իսկ ամենակարևորը՝ աշկերտների գաղափարները, մասնագիտական ընկալումներն ու ապագայի պատկերացումները հիմք կդառնան երկու անիմացիոն ֆիլմերի ստեղծման համար։ Ֆիլմերը կներկայացնեն, թե ինչու են այս մասնագիտությունները կարևոր ժամանակակից գյուղատնտեսության համար, ինչ դեր ունեն տեխնոլոգիաներն ու մասնագետի գիտելիքները և ինչ հնարավորություններ են բացում երիտասարդների առջև։
Որովհետև գյուղատնտեսության ապագան ձևավորում են ոչ միայն նոր տեխնոլոգիաները, այլև դրանք կիրառող գիտելիքահեն մասնագետները։
ՄԱՎԵՏԱ ծրագիրը ֆինանսավորվում է Գերմանիայի տնտեսական համագործակցության և զարգացման նախարարության (BMZ), Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալության (SDC), Ավստրիական զարգացման գործակալության (ADA) և Հայաստանի կառավարության կողմից։
Ծրագիրն իրականացնող գործընկերներն են Գերմանական միջազգային համագործակցության ընկերությունը (GIZ), Ռազմավարական զարգացման գործակալությունը և Բեռնի կիրառական գիտությունների համալսարանի (HAFL) գյուղատնտեսական, անտառային և պարենային գիտությունների դպրոցը:
05 Oct
NEWSARM, NEWSARM, NEWSARM, NEWSARM, NEWSARM

RECONOMY Ինչպե՞ս է զբոսաշրջային ներուժը վերածվում միջազգային շուկայում մրցունակ առաջարկի

Զբոսաշրջային ուղղության գրավչությունն ինքնին դեռևս չի երաշխավորում դրա նկատմամբ միջազգային պահանջարկի ձևավորումը։ Մշակութային առանձնահատուկ ժառանգությունը, բնապատկերային բազմազանությունն ու ինքնատիպ փորձառություններն այն ներուժն են, որի՝ միջազգային զբոսաշրջիկների համար մրցունակ առաջարկի վերածվելու համար անհրաժեշտ է հետևողական աշխատանք՝ տեղական զբոսաշրջային առաջարկները կապելով այն շուկաների, մասնագիտական ցանցերի և բիզնես գործընկերների հետ, որոնք կարող են ապահովել դրանց ավելի լայն ներկայացվածությունն ու հասանելիությունը։

Հենց այս նպատակին է միտված RECONOMY-ի «Մրցունակության ապահովման նպատակով ոլորտների թվայնացում» (Digitizing Sectors for Competitiveness) ծրագրի աջակցությամբ իրականացվող ճանաչողական այցերի (Familiarization – FAM tours) նախաձեռնություններից մեկը։

Մեր գործընկեր՝ Nueva Vista տուրօպերատորը, կազմակերպել է ճանաչողական այց՝ իսպանական զբոսաշրջային շուկայի ներկայացուցիչների համար՝ մեկ երթուղում համադրելով երկու հարևան զբոսաշրջային ուղղություն․ այցը Հայաստան տեղի է ունեցել 2026 թվականի սեպտեմբերի 25-30-ը, որին հաջորդել է այցը Վրաստան՝ սեպտեմբերի 30-ից հոկտեմբերի 4-ը։

Հայաստանը և Վրաստանը մեկ երթուղում ներառելը հնարավորություն է ընձեռել միջազգային զբոսաշրջության մասնագետներին ծանոթանալու տարածաշրջանի զբոսաշրջային ներուժի բազմազանությանը և դիտարկելու, թե ինչպես կարող են հարևան երկրների զբոսաշրջային առաջարկները փոխլրացնել միմյանց՝ միջազգային շուկաների համար ձևավորվող ճանապարհորդական փաթեթներում։

Ճանաչողական այցերի առավել լայն նշանակությունը դրանց արդյունքում ձևավորվող մասնագիտական կապերի և համագործակցության հնարավորությունների մեջ է։ Անմիջական փորձառությունն ու տեղում ծանոթությունը միջազգային զբոսաշրջության մասնագետներին հնարավորություն են տալիս ավելի հիմնավոր պատկերացում կազմելու զբոսաշրջային ուղղությունների առանձնահատկությունների մասին, գնահատելու առաջարկվող զբոսաշրջային արտադրանքներն ու ծառայությունները և բացահայտելու ապագա գործարար համագործակցության հեռանկարները։ Տեղական զբոսաշրջային ծառայություններ մատուցողների համար նման շփումները կարող են նպաստել տեղեկատվական բացերի կրճատմանը, միջազգային գործընկերների հետ կապերի ամրապնդմանը և մրցակցային շուկաներում իրենց առաջարկների առավել արդյունավետ դիրքավորմանը։

Զբոսաշրջային բիզնեսի մրցունակությունը պայմանավորված չէ միայն այցելության արժանի վայրերի և ինքնատիպ փորձառությունների առկայությամբ։ Այն մեծապես կախված է նաև նրանից, թե որքան արդյունավետ են զբոսաշրջային արտադրանքներն ու ծառայությունները մշակվում, ներկայացվում, համադրվում ամբողջական առաջարկների մեջ և կապվում միջազգային շուկաների պահանջարկի հետ։

Աջակցելով Nueva Vista տուրօպերատորի կողմից ճանաչողական այցի կազմակերպմանը՝ RECONOMY ծրագրի «Մրցունակության ապահովման նպատակով ոլորտների թվայնացում» նախագիծը նպաստում է զբոսաշրջային բիզնեսի և միջազգային շուկաների միջև կապերի ամրապնդմանը՝ ընդլայնելով տեղական զբոսաշրջային ծառայություններ մատուցողների՝ միջազգային գործընկերների հետ համագործակցելու հնարավորությունները։

Զբոսաշրջային ուղղությունը միջազգային քարտեզի վրա ներկայացնելը միայն առաջին քայլն է։ Իրական հնարավորությունները բացվում են այն ժամանակ, երբ տվյալ ուղղության ինքնատիպ առաջարկները կապվում են այն շուկաների, գործընկերային ցանցերի և ճանապարհորդների հետ, որոնք կարող են նպաստել զբոսաշրջության կայուն զարգացմանն ու ոլորտի տնտեսական ներուժի իրացմանը։

RECONOMY Շվեդիայի միջազգային զարգացման համագործակցության գործակալության (Sida) ներառական և կանաչ տնտեսական զարգացման ծրագիր է, որն իրականացվում է Helvetas-ի կողմից՝ համագործակցելով «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ–ի և Արևելյան գործընկերության և Արևմտյան Բալկանյան երկրների այլ կազմակերպությունների հետ։

02 Oct
Uncategorized

ՄԱՎԵՏԱ Քոլեջների թվային ներկայությունը՝ նոր ձևաչափով

Այսօր քոլեջի թվային ներկայությունը նրա հաղորդակցության կարևոր մասն է՝ այն, թե ինչպես է քոլեջը ներկայացնում իրեն, իր ուսանողներին և իր հնարավորությունները։ Սոցիալական մեդիայի էջը դարձել է այն հարթակը, որտեղ ուսանողները, ծնողները, գործընկերներն ու ապագա դիմորդները կարող են ծանոթանալ քոլեջի առօրյային, մասնագիտություններին, հնարավորություններին և մարդկանց, ովքեր այդ ամենի մի մասն են։

Մեկ լուսանկարը, կարճ տեսանյութը կամ ճիշտ կառուցված հրապարակումը կարող է շատ ավելին անել, քան պարզապես տեղեկություն փոխանցելը․ այն կարող է պատմել, ստեղծել հետաքրքրություն, ձևավորել վստահություն և քոլեջի առօրյա գործունեությունը դարձնել տեսանելի ավելի լայն լսարանի համար։

Հենց այս մոտեցմամբ էլ ՄԱՎԵՏԱ ծրագրի շրջանակում հոկտեմբերի 1-2-ը կազմակերպվեց երկօրյա դասընթաց-աշխատարան՝ «Սոցիալական մեդիայի, թվային բովանդակության ստեղծման և AI գործիքների արդյունավետ կիրառումը քոլեջների հաղորդակցության մեջ» թեմայով։ Դասընթացին մասնակցեցին ՄԱՎԵՏԱ ծրագրի գործընկեր քոլեջների սոցիալական մեդիայի էջերի կառավարման և բովանդակության ստեղծման համար պատասխանատուները։

Տեղեկությունից՝ ազդեցիկ բովանդակություն

Դասընթացի առաջին օրը մեկնարկեց մեդիագրագիտության և ժամանակակից հաղորդակցության մեջ սոցիալական մեդիայի դերի քննարկմամբ։ Մասնակիցները անդրադարձան տեղեկատվության հավաստիության ստուգմանը, աղբյուրների գնահատմանը, մոլորեցնող բովանդակության ճանաչմանը և սոցիալական մեդիայում լուսանկարների, տեսանյութերի ու տեքստերի պատասխանատու օգտագործմանը։

Քննարկվեց նաև կարևոր մի հարց․ ինչպե՞ս սովորական տեղեկատվությունը վերածել պատմության, որը մարդիկ կցանկանան կարդալ, դիտել և տարածել։

Մասնակիցները աշխատեցին քոլեջների հիմնական հաղորդակցական ուղերձների, թիրախային լսարանների և ուսանողակենտրոն բովանդակության շուրջ՝ ուսումնասիրելով post-ի, story-ի, reel-ի և carousel-ի հնարավորությունները։ Գործնական վարժությունների միջոցով նրանք փորձեցին սովորական տեղեկատվական հայտարարությունները վերածել սոցիալական մեդիայի համար ավելի գրավիչ և պատմողական բովանդակության։

Առանձին անդրադարձ եղավ նաև հեշթեգների և թեմատիկ արշավների արդյունավետ կիրառմանը։ Մասնակիցներին ներկայացվեց ՄԱՎԵՏԱ II-ի առաջիկա հեշթեգային արշավն ու մրցույթը, որի շրջանակում քոլեջները հնարավորություն կունենան ավելի ստեղծագործ ձևով ներկայացնել իրենց ուսանողներին, մասնագիտությունները և քոլեջային կյանքը։

Գաղափարից՝ պատրաստի բովանդակություն

Դասընթացի կարևոր առանձնահատկությունը գործնական բաղադրիչն էր։ Մասնակիցները ոչ միայն ծանոթացան թվային հաղորդակցության գործիքներին, այլև անմիջապես կիրառեցին դրանք։

Canva-ի գործնական հատվածում նրանք աշխատեցին տեսողական բովանդակության ստեղծման, շաբլոնների հարմարեցման, տեքստի և լուսանկարների համադրման, տեսողական հիերարխիայի և սոցիալական մեդիայի համար նախատեսված նյութերի ձևավորման վրա։

Տեսանյութերի ստեղծման և մոնտաժի հատվածում մասնակիցները սովորեցին, թե ինչպես կառուցել կարճ տեսանյութ, ինչպես գրավել դիտողի ուշադրությունը առաջին վայրկյաններից, ընտրել ճիշտ կադրեր, պահպանել տեսանյութի ռիթմը և արդյունավետ օգտագործել տեքստը, ենթագրերն ու ձայնը։

Այդ գիտելիքները նրանք անմիջապես կիրառեցին գործնական աշխատանքի ընթացքում։

Մասնակիցներին նախապես տրամադրված հարցազրույցի հարցաշարի և տեսանյութի սցենարի հիման վրա անհրաժեշտ էր կազմակերպել կարճ նկարահանումներ, հավաքել լրացուցիչ կադրեր և հաջորդ օրը դրանց հիման վրա պատրաստել ամբողջական Reel։ CapCut-ի միջոցով նրանք անցան մոնտաժի ամբողջ գործընթացը՝ նյութերի ընտրությունից ու կտրումից մինչև ենթագրերի, երաժշտության, անցումների և վերջնական ձևաչափավորման կիրառումը։

Գործնական աշխատանքի արդյունքում մասնակիցները պատրաստեցին «Իմ առաջին աշխատավարձը» թեմայով կարճ Reel-եր, որոնք այնուհետև դիտարկվեցին և քննարկվեցին դասընթացավարի ու ծրագրի հաղորդակցման մասնագետի կողմից։ Յուրաքանչյուր մասնակից ստացավ անհատական հետադարձ կապ՝ բովանդակության, պատմության կառուցվածքի, կադրերի ընտրության, տեխնիկական որակի և սոցիալական մեդիայի համար տեսանյութի արդյունավետության վերաբերյալ։

AI՝ որպես աշխատանքային գործիք

Դասընթացի երկրորդ օրվա եզրափակիչ հատվածը նվիրված էր արհեստական բանականության գործիքների գործնական կիրառմանը քոլեջների հաղորդակցության մեջ։

Մասնակիցները քննարկեցին, թե ինչպես կարելի է AI-ն օգտագործել գաղափարների մշակման, բովանդակության պլանավորման, վերնագրերի և հրապարակումների նախապատրաստման, տեքստերի խմբագրման ու տարբեր լսարանների համար հարմարեցման, content calendar-ի և գաղափարների բանկի ստեղծման, ինչպես նաև հեշթեգների ու նոր բովանդակության գաղափարների մշակման համար։

Միևնույն ժամանակ, շեշտը դրվեց AI-ի հնարավորությունների և սահմանափակումների վրա՝ հատկապես մարդկային վերահսկողության, փաստերի ճշգրտության և բովանդակության իսկության պահպանման կարևորության վրա։

Գործնական աշխատանքի ընթացքում մասնակիցները AI գործիքների օգնությամբ մշակեցին իրենց քոլեջների համար մեկ շաբաթվա սոցիալական մեդիայի բովանդակության գաղափարներ և մեկ ամբողջական հրապարակման նախնական տարբերակ։

Դասընթացը վարեց թվային հաղորդակցության և բովանդակության ստեղծման մասնագետ Ալիսա Չիլինգարյանը, ով երկօրյա աշխատանքի ընթացքում մասնակիցներին համադրեց տեսական գիտելիքը գործնական փորձի հետ՝ հնարավորություն տալով աշխատել սեփական քոլեջների համար նախատեսված իրական բովանդակության վրա։

Քոլեջների հաղորդակցությունը՝ ավելի ինքնուրույն և ավելի տեսանելի

Դասընթացի նպատակն էր ոչ միայն ներկայացնել սոցիալական մեդիայի նոր գործիքներ, այլև ամրապնդել այն մարդկանց գործնական կարողությունները, ովքեր ամեն օր իրենց քոլեջը ներկայացնում են թվային միջավայրում։

Արդյունավետ թվային ներկայությունը միայն հաճախ հրապարակումներ անելը չէ։ Այն պահանջում է հասկանալ լսարանին, նկատել պատմությունները քոլեջի առօրյայում, ճիշտ ընտրել ձևաչափը, ստեղծել վստահելի և հետաքրքիր բովանդակություն և կարողանալ գաղափարը վերածել տեսանելի պատմության։

ՄԱՎԵՏԱ ծրագրի շրջանակում այս երկօրյա աշխատարանը դարձավ այդ հմտությունները զարգացնելու և գործընկեր քոլեջների միջև փորձի փոխանակման ևս մեկ հնարավորություն։

Առաջիկայում ՄԱՎԵՏԱ ծրագրի գործընկեր քոլեջների հետ նախատեսվում են նոր թվային նախաձեռնություններ, արշավներ և ստեղծագործական պատմություններ, որոնք հնարավորություն կտան ավելի տեսանելի դարձնել ուսանողներին, մասնագիտությունները, քոլեջային կյանքը և այն հնարավորությունները, որոնք կրթությունը ստեղծում է երիտասարդների համար։

ՄԱՎԵՏԱ ծրագիրը ֆինանսավորվում է Գերմանիայի տնտեսական համագործակցության և զարգացման նախարարության (BMZ), Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալության (SDC), Ավստրիական զարգացման գործակալության (ADA) և Հայաստանի կառավարության կողմից։

Ծրագիրն իրականացնող գործընկերներն են Գերմանական միջազգային համագործակցության ընկերությունը (GIZ), Ռազմավարական զարգացման գործակալությունը և Բեռնի կիրառական գիտությունների համալսարանի (HAFL) գյուղատնտեսական, անտառային և պարենային գիտությունների դպրոցը:

01 Oct
Uncategorized

INLIMA Անասնաբուժական գիտելիքից՝ վերարտադրողական գործնական հմտությունների ամրապնդմանը Հայաստանում

Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում անցկացրած վերապատրաստումից հետո PUM փորձագետ Յան Մուսկենսը շարունակեց իր աշխատանքային ծրագիրը Հայաստանում՝ «Նորարարական անասնաբուծություն․ կենդանիների նախրաքաշ, բուծում և շուկաներ» (INLIMA) ծրագրի շրջանակում իրականացնելով մասնագիտական վերապատրաստումների, դաշտային խորհրդատվությունների և տեխնիկական քննարկումների մասնագիտացված շարք։

Սեպտեմբերի 16-ին մեկնարկած երկշաբաթյա ծրագիրը ներառում էր մասնագիտական վերապատրաստումներ, գործնական ցուցադրություններ, անասնաբուժական խորհրդատվություններ, ֆերմերային տնտեսությունների այցեր և տեխնիկական քննարկումներ Հայաստանի տարբեր մարզերում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով խոշոր եղջերավոր կենդանիների բուծմանը, վերարտադրողական առողջությանը, նախիրի պտղաբերության կառավարմանը և արհեստական սերմնավորմանը (ԱՍ)։

Սյունիքում, աշխատանքը շարունակվեց անասնաբույժների և արհեստական սերմնավորման տեխնիկների համար նախատեսված ինտենսիվ մասնագիտական վերապատրաստմամբ՝ կենտրոնանալով խոշոր եղջերավոր կենդանիների վերարտադրության և բուծման վրա։

Ժամանակակից նախիրի վերարտադրությունը բարդ անասնաբուժական կառավարման գործընթաց է, որտեղ վերջնական վերարտադրողական արդյունքի վրա փոխկապակցված ազդեցություն ունեն վերարտադրողական առողջությունը, գենետիկան, սնուցումը, հիվանդությունների կանխարգելումը, կենդանիների պահվածքը և խնամքը, էստրուսի հայտնաբերումը և անասնաբուժական ժամանակին միջամտությունը։

Վերապատրաստման ընթացքում առանձնահատուկ ուշադրություն դարձվեց խոշոր եղջերավոր կենդանիների բուծման ժամանակակից մոտեցումներին, ցեղի ընտրությանը, աճի և հասունացման վրա ազդող գործոններին, նպատակային բուծմանը և սերնդի ընտրությանը, նախիրի վերարտադրողական կառավարմանը, վերարտադրողական հիվանդություններին և դրանց կանխարգելմանը, էստրուսի հայտնաբերմանը, ինչպես նաև արհեստական սերմնավորման դերին՝ խոշոր եղջերավոր կենդանիների բուծական հատկանիշների բարելավման գործում։

Դասասենյակից՝ նախիր

Ծրագրի հաջորդ փուլում տեսական և գործնական գիտելիքները տեղափոխվեցին դաշտ՝ հնարավորություն տալով մասնագիտական մոտեցումները դիտարկել ֆերմերային տնտեսությունների կառավարման իրական պայմաններում։

Ֆերմերային տնտեսություններ այցերի և տեղի անասնաբույժների, արհեստական սերմնավորման տեխնիկների ու ֆերմերների հետ հանդիպումների ընթացքում փորձագետը գնահատեց վերարտադրողական արդյունավետության վրա ազդող ավելի լայն գործոնները՝ նախիրի կառուցվածքը, սնուցումը, ջրամատակարարումը, պահման պայմանները, մատղաշի կառավարումը, հիվանդությունների կանխարգելումը, էստրուսի հայտնաբերումը, արհեստական սերմնավորման գործելակերպը և պտղաբերության վերաբերյալ հաշվառումը։

Այս դաշտային մոտեցումը հատկապես կարևոր է վերարտադրողական անասնաբուժության ոլորտում, քանի որ պտղաբերության խնդիրները հազվադեպ են պայմանավորված միայն մեկ գործոնով։

Չհայտնաբերված էստրուսը, կենդանու ոչ բավարար մարմնակազմությունը, անբավարար սնուցումը, վերարտադրողական հիվանդությունները, ոչ պատշաճ կառավարումը կամ անբավարար մոնիթորինգը կարող են ազդել բեղմնավորման և նախիրի վերարտադրողական արդյունավետության վրա։ Հետևաբար, արդյունավետ անասնաբուժական աջակցությունը պահանջում է դիտարկել ոչ միայն առանձին վերարտադրողական գործընթացը, այլև հասկանալ կենդանուն շրջապատող ամբողջ արտադրական և առողջապահական համակարգը։

Խորհրդատվությունների ընթացքում ֆերմերների հետ համատեղ հնարավորություն եղավ բացահայտելու կառավարման բացերը և քննարկելու այնպիսի բարելավումներ, որոնք մասնագիտական առումով հիմնավորված են և միաժամանակ իրատեսական ու կիրառելի՝ ֆերմերային տնտեսության մակարդակում։

Ծրագրի շրջանակում իրականացվեց նաև տեխնիկական այց Գյումրիի սելեկցիոն կայան, որտեղ քննարկումները վերաբերում էին սերմնանյութի արտադրության և ցլերի կենտրոնի զարգացմանը, ներառյալ ռազմավարական պլանավորումը, ինչպես նաև բուծական ցլերի կառավարման և առողջության պահպանման պահանջներին վերաբերող մասնագիտական առաջարկությունները։

Այցի տարբեր բաղադրիչների հիմքում ընկած էր մեկ կարևոր սկզբունք․ նախիրի հաջող վերարտադրությունը սկսվում է արհեստական սերմնավորումից շատ ավելի վաղ և չի ավարտվում դրանով։

Այն պահանջում է առողջ բուծական կենդանիներ, համապատասխան գենետիկա, էստրուսի ճշգրիտ հայտնաբերում, պատշաճ սնուցում և կառավարում, հիվանդությունների կանխարգելում, հուսալի վերարտադրողական հաշվառում, ինչպես նաև անասնաբույժների և արհեստական սերմնավորման մասնագետների կարողություն՝ այս բոլոր գործոնները համադրելու և դրանց հիման վրա հիմնավորված որոշումներ կայացնելու համար։

INLIMA-ի համար այս մասնագիտական կարողությունների զարգացումը ներդրում է ոչ միայն վերարտադրողական արդյունավետության, այլև Հայաստանի խոշոր եղջերավոր անասնաբուծության ոլորտի երկարաժամկետ առողջության, արտադրողականության և կայունության մեջ։ Ավելի արդյունավետ վերարտադրությունը սկսվում է ավելի տեղեկացված որոշումներից՝ կենդանու, նախիրի և անասնաբուժական պրակտիկայի մակարդակներում։

«Նորարարական անասնապահություն․ կենդանիների նախրաքաշ, բուծում և շուկաներ» (INLIMA) ծրագիրն իրականացվում է «Ռազմավարական զարգացման գործակալություն» ՀԿ–ի կողմից՝ Ավստրիական զարգացման և համագործակցության ծրագրային միավոր Ավստրիական զարգացման գործակալության ֆինանսավորմամբ:

123›»